Posiadanie przedstawicieli pracowników na najwyższym szczeblu w firmie - w zarządzie lub, w niektórych krajach, w radzie nadzorczej - daje pracownikom szansę na wywieranie pewnego wpływu na podejmowanie strategicznych decyzji. Reprezentacja pracowników na poziomie zarządu istnieje zarówno w sektorze prywatnym, jak i publicznym w 14 z 30 badanych państw, a w kolejnych pięciu istnieje ona tylko w części sektora publicznego. Krajowe progi, powyżej których wymagana jest reprezentacja pracowników na poziomie zarządu, wahają się od 25 do 1000, a liczba miejsc na poziomie zarządu zajmowanych przez przedstawicieli pracowników waha się od zaledwie jednego do połowy całości. Istnieją również różnice w sposobie wyboru przedstawicieli pracowników, a w jednym kraju, Holandii, wybrani członkowie zarządu są dalecy od interesów pracowników.
Większość ma reprezentację na poziomie zarządu
Większość z 30 państw (27 w UE oraz Norwegia, Szwajcaria i Wielka Brytania) zapewnia pewną formę reprezentacji pracowników na poziomie zarządu, choć w niektórych jest to ograniczone do firm należących w całości lub częściowo do państwa.
W sektorze publicznym i prywatnym
W 14 państwach: Austrii, Chorwacji, Czechach, Danii, Finlandii, Francji, Niemczech, na Węgrzech, w Luksemburgu, Holandii, Norwegii, Słowacji, Słowenii i Szwecji ustawodawstwo przewiduje, że spółki zarówno w sektorze prywatnym, jak i publicznym muszą mieć reprezentację na poziomie zarządu wybieraną przez pracowników.
Tylko w sektorze publicznym
W kolejnych pięciu krajach, Grecji, Irlandii, na Litwie, w Polsce (gdzie częściowo sprywatyzowane spółki są również objęte tym systemem) i Portugalii, reprezentacja na poziomie zarządu jest ograniczona do spółek publicznych. We wszystkich tych krajach prywatyzacja i inne zmiany, takie jak zmiany statusu prawnego danych podmiotów, oznaczają, że liczba zaangażowanych spółek jest obecnie niewielka.
W ogóle
Pozostawia to 11 państw członkowskich bez ustawodawstwa lub innych uzgodnionych ustaleń przewidujących obowiązkową reprezentację pracowników na poziomie zarządu. Są to Belgia, Bułgaria, Cypr, Estonia, Włochy, Łotwa, Malta, Rumunia. Hiszpania, Szwajcaria i Wielka Brytania. Nie oznacza to, że w tych krajach nie ma przedstawicieli pracowników na poziomie zarządu. Są to jednak ustalenia indywidualne, a nie ogólne. Ponadto w maju 2025 r. we Włoszech przyjęto przepisy, które umożliwiają związkom zawodowym negocjowanie reprezentacji pracowników na poziomie zarządu, jako jednej z szeregu opcji partycypacji pracowników.
Progi i liczby
Próg zatrudnienia, przy którym wymagana jest reprezentacja pracowników na poziomie zarządu, waha się od 25 w Szwecji i 35 w Danii do 1000 w Luksemburgu i Francji, która ma próg 5000 pracowników na całym świecie, gdzie nie ma 1000 pracowników w kraju.
Odsetek członków zarządu będących przedstawicielami pracowników waha się od jednego członka (w Chorwacji i Francji - w zarządach liczących ośmiu lub mniej członków) do połowy (w Niemczech w spółkach zatrudniających 2000 lub więcej pracowników). Najczęściej jednak stanowią oni jedną trzecią składu rady.
Kto może być członkiem zarządu?
Istnieją również istotne różnice między krajami pod względem tego, kto może być przedstawicielem pracowników w zarządzie. W większości krajów są to pracownicy, często pełniący inną ważną funkcję przedstawicielską w spółce, ale nie jest tak w przypadku Francji, gdzie nie mogą oni zajmować żadnego innego wybieralnego stanowiska, ani w przypadku Holandii, gdzie nie mogą być ani pracownikami spółki, ani pracownikami związku zawodowego zaangażowanego w negocjacje zbiorowe z nią. Zasady te sprawiają, że reprezentacja pracowników na poziomie zarządu w Holandii bardzo różni się od większości innych krajów, ponieważ przedstawiciele, choć nominowani przez radę zakładową, nie mają bezpośredniego związku z pracownikami lub związkami zawodowymi, które ich reprezentują.
Inne aspekty reprezentacji pracowników na poziomie zarządu, takie jak sposób ich nominowania i wybierania, okres ich kadencji oraz wpływ wysiłków na rzecz zwiększenia reprezentacji kobiet w zarządach, zostały omówione w raportach krajowych.
Reprezentacja pracowników na poziomie zarządu
